Jerozolima – w samym centrum tej historii stoją trzy świątynie. Pierwsza związana z królem Salomonem, druga odbudowana po wielkiej katastrofie i trzecia, o której mówi się do dziś, choć nadal nie istnieje. Każda z nich pojawia się w innym momencie dziejów, ale wszystkie łączy jedno: ogromne znaczenie religijne i polityczne. Co ciekawe, za murami tych budowli kryły się nie tylko modlitwy, ale też konflikty, ambicje i wielkie plany.
Od namiotu do kamiennej świątyni – skąd wziął się pomysł na Świątynię Jerozolimską
Zanim pojawiła się monumentalna budowla w Jerozolimie, Izraelici przez długi czas korzystali z przenośnego przybytku. Był nim namiot spotkania, w którym przechowywano Arkę Przymierza. Taki model miał sens podczas wędrówek po pustyni, ale później sytuacja zaczęła się zmieniać. Powstało królestwo, pojawiła się stała stolica, a wraz z nią potrzeba stworzenia jednego, centralnego miejsca kultu.
Król Dawid bardzo chciał wybudować świątynię. Według biblijnych przekazów nie pozwolono mu jednak tego zrobić. Zadanie miało przypaść jego synowi – Salomonowi. I właśnie tutaj zaczyna się historia pierwszej wielkiej Świątyni Jerozolimskiej. Sam pomysł nie był wyłącznie religijny. Taka budowla miała też pokazać siłę państwa. Ogromne mury, kosztowne materiały, złoto, drewno cedrowe sprowadzane z Libanu. Wszystko to miało robić wrażenie. W tamtych czasach monumentalne świątynie były czymś więcej niż miejscem modlitwy. Stanowiły znak potęgi władcy.
Co ciekawe, przy budowie pomagali również rzemieślnicy spoza Izraela. Salomon utrzymywał kontakty handlowe z Fenicjanami, którzy słynęli z umiejętności budowlanych. Dzięki temu świątynia od początku miała wyróżniać się rozmachem. Świątynia Jerozolimska nie powstała więc z dnia na dzień – była efektem politycznych układów, wielkich pieniędzy i ogromnej pracy ludzi.
Pierwsza Świątynia Jerozolimska – jak Salomon stworzył najważniejsze miejsce Izraela
Budowa Pierwszej Świątyni Jerozlimskiej rozpoczęła się prawdopodobnie około X wieku p.n.e. Według dawnych przekazów prace trwały siedem lat. Dużo? Dzisiaj pewnie nie robi to aż takiego wrażenia, ale wtedy stworzenie tak ogromnego kompleksu było gigantycznym przedsięwzięciem. Nie było przecież nowoczesnych maszyn, dźwigów czy ciężkiego sprzętu.
Największe znaczenie miało samo miejsce budowy. Świątynię wzniesiono na wzgórzu Moria w Jerozolimie. To właśnie tam miała zostać umieszczona Arka Przymierza – najświętszy przedmiot dla Izraelitów. Wewnętrzna część świątyni, czyli tzw. Święte Świętych, była dostępna jedynie dla arcykapłana i to tylko raz w roku. Taka tajemniczość dodatkowo wzmacniała znaczenie budowli.
Źródła opisują wnętrza jako pełne złota i ozdobnych elementów. Cedrowe drewno, rzeźbienia palm, figury cherubinów… wszystko miało podkreślać wyjątkowość miejsca. Historycy sądzą, że opis budowy świątyni nie budzi wątpliwości. Była ona centrum życia religijnego całego królestwa. Wokół niej działał cały system kapłański. Składano ofiary ze zwierząt, organizowano święta religijne, przybywali pielgrzymi. Dla mieszkańców Izraela była czymś stałym. Punktem odniesienia. Takim miejscem, które wydaje się nie do ruszenia.
A jednak historia potoczyła się inaczej. W 586 roku p.n.e. Babilończycy pod wodzą Nabuchodonozora zdobyli Jerozolimę. Miasto zostało zniszczone, a razem z nim także Pierwsza Świątynia Jerozolimska. Część mieszkańców trafiła do niewoli babilońskiej. To był ogromny cios religijny i polityczny jednocześnie. Nagle okazało się, że miejsce uznawane za święte może zostać obrócone w ruinę.
Druga Świątynia Jerozolimska po niewoli babilońskiej – odbudowa miasta i wiary
Po latach niewoli sytuacja zaczęła się zmieniać. Babilonia upadła, a władzę przejęli Persowie. Nowy władca, Cyrus Wielki, pozwolił Żydom wrócić do Jerozolimy i odbudować świątynię. Dla wielu ludzi była to chwila pełna emocji. Powrót do rodzinnego miasta po dekadach wygnania nie wyglądał jednak jak triumfalny marsz z opowieści. Ruiny, zniszczone mury i brak pieniędzy – z tym trzeba było się zmierzyć najpierw.
Budowa Drugiej Świątyni ruszyła około 538 roku p.n.e., choć prace często przerywano. Powody? Konflikty polityczne, brak materiałów, napięcia między lokalnymi grupami. Czasem zwyczajnie brakowało ludzi do pracy. Mimo tego świątynię udało się ukończyć. Nowa budowla była skromniejsza od tej salomonowej. Starsi mieszkańcy, którzy pamiętali dawną świątynię, mieli nawet płakać na widok nowego obiektu. Nie chodziło wyłącznie o wygląd. Tamta pierwsza świątynia kojarzyła się z dawną potęgą królestwa, a druga powstawała już w zupełnie innych realiach.
Z czasem jednak znaczenie miejsca ponownie rosło. Jerozolima znów zaczęła przyciągać pielgrzymów, rozwijał się handel, a świątynia stała się centrum życia religijnego judaizmu. Potem pojawił się jeszcze jeden ważny moment – przebudowa dokonana przez Heroda Wielkiego. I tutaj historia robi się naprawdę ciekawa.
Herod chciał zdobyć przychylność Żydów, dlatego rozpoczął gigantyczną rozbudowę świątyni około 20 roku p.n.e. Powstały ogromne dziedzińce, monumentalne mury oporowe i imponujące wejścia. Niektóre fragmenty konstrukcji miały tak wielkie kamienne bloki, że do dziś archeolodzy zastanawiają się, jak dokładnie je transportowano.
Właśnie z tym okresem wiąże się najbardziej znany obraz Drugiej Świątyni Jerozolimskiej. To tę budowlę oglądali mieszkańcy miasta w czasach Jezusa. To wokół niej toczyło się codzienne życie religijne i polityczne.
Ale historia znowu nie była łaskawa. W 70 roku n.e. Rzymianie stłumili żydowskie powstanie i zniszczyli świątynię. Po ogromnym kompleksie pozostały głównie fragmenty murów. Najbardziej znanym z nich jest dziś Ściana Płaczu – miejsce modlitwy odwiedzane przez ludzi z całego świata.
Trzecia Świątynia Jerozolimska – proroctwa, plany i współczesne dyskusje
Trzecia Świątynia Jerozolimska to temat zupełnie inny niż historia dwóch wcześniejszych budowli. Pierwsza i druga naprawdę istniały, można wskazać okres ich powstania, zburzenia i odbudowy. W przypadku trzeciej świątyni sytuacja wygląda inaczej, bo do dziś nie została wybudowana. Mimo tego od setek lat pojawia się w religijnych dyskusjach i różnych interpretacjach dawnych tekstów.
Co ciekawe, Biblia nie daje potwierdzenia, że Trzecia Świątynia Jerozolimska powstanie. Nie ma jednego jasnego fragmentu mówiącego wprost o odbudowie w przyszłości.
Część środowisk żydowskich od dawna uważa, że świątynia powinna zostać odbudowana. Dla takich grup byłoby to przywrócenie dawnego centrum religijnego judaizmu. Powstają nawet organizacje zajmujące się przygotowywaniem elementów wyposażenia przyszłej świątyni. Odtwarzane są złote naczynia liturgiczne, szaty kapłańskie czy dawne rytuały opisane w historycznych przekazach. Dla wielu osób to nadal bardziej idea niż realny projekt, ale sam temat wcale nie zniknął.
Ogromne znaczenie ma również miejsce, w którym dawniej stały pierwsza i druga świątynia. Wzgórze Świątynne jest dziś jednym z najważniejszych punktów islamu. Znajdują się tam Kopuła na Skale oraz meczet Al-Aksa. Z tego powodu każda rozmowa o ewentualnej odbudowie bardzo szybko wywołuje napięcia polityczne i religijne. Nawet niewielkie zmiany dotyczące tego miejsca potrafią odbić się echem na całym świecie.
Są też osoby, które patrzą na Trzecią Świątynię bardziej symbolicznie. Według nich nie musi powstać fizyczna budowla z kamienia i złota, bo najważniejsze pozostaje duchowe znaczenie dawnych świątyń. Takie podejście pojawia się zarówno wśród części Żydów, jak i badaczy religii.
Historia trzech Świątyń Jerozolimskich pokazuje, jak ogromny wpływ mogą mieć miejsca związane z wiarą. Minęły tysiące lat, zmieniały się imperia, granice i władcy, a temat nadal budzi emocje. I chyba właśnie to robi największe wrażenie – dawne świątynie od dawna nie stoją już w swojej pierwotnej formie, ale pamięć o nich wciąż pozostaje żywa.
No Comment